መለዋሊት ፈን ወአዋልድ አንሳት 

 ዘህራ ዐሊ

ምድር አክልሕድ ሳዐት ዐስር ናይ ላሊ ዐለ፣ ሰኒ ትዕበት ዲብ ቤቼ በጽሐኮ፣ እገርዬ እንዴ ሐጸብኮ ወልባስ ስካብዬ እንዴ ቀየርኮ ምስካብዬ እግል እብጸሕ ዶል እቤ። አቡዬ ሞራ እንዴ ጸብጠ እንዴ ወትውት ጸንሔኒ፣ ሰኒ ድንግጽት ዲብ አነ ‘’ይበ ሚ ጀሬት ዲብከ?’’ “ለጀሬት እቼ ቃውይተ ህሌኪ? ክሉ እብ ሰበብኪቱ፣ ዐየብኪነ ተዐየቢ፣ ልታላሌ

ሕነ ወከዋክብ ሚ ንትባጸሕ?

 መሐመድ-ዐሊ ኢብራሂም
 እትሊ ናይ ዮም ርክን ዓዳት። ምነ’ ለከትበዩ ከዋክብ ለአርእሱ ክታብ። ለነሰእኩዎ ጽበጥ። ምን ትቅረት ዓዳትነ ለትበገሰት ሰበትተ።ወዝያድ ግል ንክደም ወነባሪነ እግል ሐናፍል ለተአትሐሶሴነ ለካስተቱ እግልነ ለሀሌት ንገአት። እግል ወሱክ። ትራታዕ ወአጣዓም ለነትቃብል እቡመ ሰዴነ፣ ወእብሊ ለገሌ ጽበጥ እንዴ እቀይሮ እባሁ።  ልታላሌ

ለጢሾ......ዘህራ ዐሊ
  አነ ወመሳኒቼ ነሓፍዝ እንዴ ጻብሓም ዐልነ። ህቶም አስክ ዐዶም ጌሰው ወአነ ዕጨይ እንዴ አሬኮ አስክ አቦቼ ዳፍአት ሄረርኮ፣ አቦቼ ዳፍአት እበ ዕጨይ ክምሰል መጽአክወ እንዴ ደሐረተኒ ጪፎት ሀበተኒ፣ ዲበ ዐረቀይ እንዴ ዐረግኮ ጪፎቼ እት እበሌዕ ወምስለ ዲብ እትሃጀክ እተ ቀበትለ ቤት ጢሾ ሰኒ ገዲመት ስቅልት ዲብ እንተ ረኤክወ፣    ልታላሌ

አ’ዳናስ። ስሬዕ ወዋርዖት .ኣድም ዐሊ
ሕምግሌለ። መስከብ ጀዲድ ቱ፣ ንዋይ እንዴ ገዕዘ ላሊ ሰልፉ ለለአትዩ አው እንዴ ነክሰ ለለዐይሩ ቱ፣ መስከብ ሐዲስ (ሕምግሌለ) ዶል ለዐይሮ። ሰልፍ በሪህ ከሩ፣ በርሆም ከም ከረው። ከራመት ሕለቦ ልትበሀል፣ ከራመት ከም ተሐለበት። ጋሻይ ምን ሀለ እግሉ ትትሀየብ፣ ጋሻይ ሐቆ ኢሀለ። ለዐቢሀ ሽፍር ልትከበተ፣ ልትባሸረ ከአጀኒት.......... ልታላሌ

ሽንገላት

እት ሙጅተመዕነ ለትፈናተ ዓዳት ወለመድ ሀለ፣ ገሌ ዓዳት ወለመድ እት ሐቴ ቆምየትመ ምን ገብእ እት ገሌሁ ለገባይል ክም ዓዳት ናይለ ሙጅተመዕ እንዴ ነስአዩ ልትነፈዕ እቡ ወገሌ ክሉ ረአሱ ኢለአምሩ፣ እሊ ህዬ ምስል ፈያሐት ምድር ወ ብዝሔ ናይለ ዓዳት እግል ልግበእ   ልታላሌ

ጀበነት እት ምጅተመዕነ

ቡን እብ ለተፈናተ አግቡይ ትትሰቴ፣ ሰሩ ዘንጀቢል እንዴ ወደ ዲበ፣ ሰሩ እብ ፈር-ፈር ወሰሩመ ሕበር ዘንጀቢል ወ ፈር-ፈር እንዴ ወደ ዲበ ሰትየ።ሰሩ እግል ህጅክ መሕበር ለአብዝሕ እተ ፈቴ ወሰሩ አምበል መሓውላይ በኑ ልትገንገአ፣ ከእብሊ ቡን እት አግቡይ ስታያመ ሰኒ ምን አድሐድ ትትፈንቴ።  ልታላሌ

ጅነ ለዓቅል - ሐቴ መደት እናስ ዎሮት ምስል ዓይለቱ ዲብ ሐቴቀርየት ነብር ዐለ፣ እሊ እናስ´ እሊ ሰልአስ አጀኒት ዐለ እግሉ፣ ህቱ ማል እንዴ ቡ እብ ሰበብ ይአውዐሎት ማሉ ሽዕቱርቱ ወሒለት እንዴ ቡ እብ ህኮት ዲብ ሽቅል ኢልትፈረር፣ ዲበ ቀርየት ላኪን ሰኒ እሙር..... ልታላሌ

ድግም አቦትኩም ዳፍአት - 

 ሐቴ ምሴት አቦትኩም ዳፍአት እት ቤተ እንዴ ትገሴት ዲብ ትድዔ። ውላድ ወልደ አሚረ ወሕሴን መጽአወ፣ ዲመ ሰበት ትዳግም እግሎም ሰኒ ፈትወ፣ ምስለ እንዴ ኢልትሃጀኮ ኢልትመየው፣ እብ መጦረ ...ልታላሌ

ሰሚረ ወሐወ 

እናስ ለእግሉ ልትፈንተው ወእናስ ለምኑ ልትባልሖ ይእንተ!!!

እግል ወቀይ ወምርወት መርሑም አቡነ ዑመር አብራሂም እድሪስ (ወድ ዐርዲን) ምን ይእንሸሬሕ ለህቱ ወደያ መቃበለት ወለምንላ ሐድገያ ዝሕረት ዓዳት እግል ንካፍ .... ልተላሌ

ሐሰት ዕምረ ሐጪር ወመደረተ ዐባይ ፍቱያም አጀኒት።
ሕነ ኤረትርዪን ምን አበን ጀደን ለጸንሐ ወለሀለ ለንትሐበን እቡ ለትፈናተ ዓዳት ብነ፣ ገሌ ምኑ። ዓዳት ሕሽመት ዋልዴን። ሕሽመት ጋሻ። ምስንዮት። .....ልተላሌ

አብያትነ ሚ ለአትፋቅደነ     

 ኣደም ዐሊ 

ወድ ሚን ኣደም እት መንበረቱ ወሐያቱ ምነ’ አምዕልከ ተቅዪር መትበዳል ወዐቦት እት ለአመጽእ። ጠቢዐት ወኽልቀት ምድር ወአድዋረ እት መስለሐቱ ወመታክሉ እግል ለአርሄ ወልትዐዴ ሸቀ ወሸቄ ሀለ፣ዝያድ እግል ሐያት ለትከምህ ወለተምትም ጋሪት ሀዬ። መጽሀይ። ዕዛል። ልባስ ወብለዕ ወስታይ ቱ፣እሊ ሀዬ ምስለ’ ጠቢዐት ኽልቀት ምድር ወሓለት ጀዉ’ ልትዋጠን፣ ሕናመ ከመ’ መጅተማዓት ዓለም ናይነ ቢአት ወድዋር ሰበት ብነ። ለዓዳትነ እት መጽሀይ። ነብረ ወልብስ እቡ ልትሐደድ፣ ዓዳት ሸዐብነ ወመንበረቱ ኩሉ ምን ኢንትናወሉመ እግል ዮም እትሊ ርክን ዓዳት ጀሪደትነ። አብያትነ ሚ ለአትፋቅደነ እተ ለተሓኬ አርእስ አብያት መጅተመዕ ትግሬ ሚ መስል እግል ንርኤ ቱ፣      ልታላሌ

ዓዳትነ ሕሽመትነ

ዓዳትነ  ዕላመትነ።  ሰርጎነ።  ሕሽመትነ  ወአሳስ  ሀለዮትነ ክም ቱ ኩሉ ለልአምረ ሐቂቀት ተ፣ ምናተ ዓዳትነ እሊ ወሎሂ እንዴ እንቤ እግል ንሽርሑ ሰኒ ክቡድ ቱ፣ ላኪን ክል ዶል ፍጭል እንዴ አበልነ። ብሽሬተት ምን ዓዳትነ ወስ እንብል እንገብእ፣ ከአናመ ዮም እብ ሰበት በርጅ (ወረዴ) ሑዳይ እግል ኢበል እኩም ቱ፣ በርጅ  እት  ክል መናሰበት  ፈረሕ  ለልትበረጅ ጅንስ ትልህያ  ቱ፣   ልተላሌ

ገሌ ምን አምሳላትነ  

ሰባእየት ሐሚርየት ዓመት  50 -150 ሐቆ ውላደት ዒሳ

ትግሬ ክልኤ ዶል ትቀተለት

ሰልፍ ጌዳን ለአለባ ሰማለቸ እግል እቀድም እትኩም እፈተ ሓይሳም ወሕሹማም መዳልየት ሃድጋይት አውኪር ። እብ ሂገ ትግሬ ለትከትብ ሸበከት ህሌት ክም ሰምዓኮ እግል እርአያ ብዙሕ ሸፈግኮ ። ወእለ አነ ክም ረኤኮሀ ። ናይ ፈርሐት ወሐምዴ ልእከት እግል እንዳእ ጠባጠብኮ

እሊ ዐቢ ወቀይ እሊ እግለ አትበገሰው አንፋር ታሪክ እት ዘክሮም እግል ልንበርቱ ። ሐተ ህግየ ሰብአ ኢከድመዋ ምን ገቢእ ግራ ክም ተአቀብል እሙር ቱ ። ክማ ልትሃደግ ትግሬ እት ኤርትርያ ሐተ ምና ሃገጊት ወጠን እግል ትግባእ ይማም ቅዱም ዐለ። ምናተ ውላዳ ሰበት ትበረዋ ለደረጀት እግል ትብጸሐ ኢቀድረትኒ ። እት እንቱ አክትበተ ክም ነድድ ወደው ። እሊ ህዬ ታሪክ ዲማ ሊኢመስሑ አፍዓል ጋቢእ ህለ ። ትግሬ ክልኤ ዶል ትቀተለት እብ ውላዳ ወእብ ሙስታዕምረት ። ምናታ ክማ ኦሮት ኣቡና እት ሐተ መናሰበት ለቤለያ ። እማት እለ ህግያ እለ ምን ጂል እት ጂል እንደትትዓደ እግል ቲጊስ ሰበት ሸቀያ። ዮም መጦር ስናታ ምንማ ይእብል ። ቂመተ እግለ ለአምሮ እት ለትፈናተ መጃል ልትከደም እባ ህለ። ራድዮ ። ተለፊዝዮን ። ኢንተርነት ። አክትበት ወብዕድ ። እንቱም ህዬ እብ ጀሀትኩም እበ ለብኩምተ ቅድረት ከድሞ ሰበት ህሌኮም ሓምዴ ወጅበኩም ። ረቢ ልስዴኩም ምንእነ ለልትጠለብ ጋር ህለ ምን ገቢእ መጦርኩም ህሌነ ፣

እት ደንጎባ ። ረአይ እግል ለሀሌ እዩ ስምሖ እየ ። ትግሬ ናየ ሕሩፍ ክምባ እሙር ቱ እሊ ሕሩፍ ህዬ ። እት ዐድነ እብ ደረጀት ውዛረት ታዕሊም ደረሳ ደርሶ እቡ ህለው ። ከትግሬ ለትትከተብ እቡ ሕሩፍ ሰበት ህለ እለ ለእለ እንከትብ ህግያ ዕግል ትግባእ ኩልነ ጀለብ እግል ንቅረአ ወንፍሃማ ። እት ገለ ጽበጥ ናይኩም ምን ረኤኮ ብዙሕ ምንማ ይእብል ገለ ጌገ ህለ ። እሊ ወደሐንኩም ፣

ሱሌማን ዑስማን ዐቤ / አስመራ

ሕላይ ሰብ-በዲር ዔማት ክታብ ሐይለት ትግራይት
ዝያድ 700 ሕላየት እብ ለትፈናተው ሔልየት ምነ ትፈናተ ገባይሎታት እብ ሰበት ለትፈናተ ተጋቢብ ለተሐለ ህለ፣ ከእሊ ሐይለት እሊ ናይ ዮም ወማሌ እንዴ ኢገብእ ቀደም አምኣት ስኒን ለተሐለ ዝሕረት ትግራይት ቱ፣ ለትከተበት ኢትመይት ክምሰለ ልትበሀል ህዬ። ዲብ ሰነት 1913 ምን ትከተበ አስክ እለ ጸንሐ ወእሊቱ ነብር ሀለ፣ ሕላይ በዲር ሰኒ ጥዑም ወዲብ አፍካክ ለዘብጥ ነብረ፣ ሰበት እሊ እግል ሴምዓዩ ለረዬሕ ወብህላዩ ለልሐብን እት እንቱ አስክ እለ እንዴ ኢልትመሸግ ነብር ሀለ፣ ከአዜመ እለ ዝሕረት እለ እግል ኢልብዴ ወምን ጂል ዲብ ጂል እግል ልትትሐላለፍ'ቡ፡   ልታላሌ

ፍንጌ መጥሐን ወወለተ!

 ኣደም ዐሊ
እት ዓሲመት አልማንየ በርሊን ጃምዐት ፍሬይ በርሊን። ምን ዮም 1- 4 ኣፕሪል 2009 እግል ዝክረት ወሕሽመት ኢኖሊትማን ወዕለ ገብአ፣ እትሊ ወዕላ ምን ኩለን ፕሮፌሰር ኢኖሊትማን ሸቄ ዲበን ለዐለ ዐዶታት ምግባይ ምፍጋር ጸሓይ። አፍሪቃ። ወአሮበ ለመጸው ሕሱራም እግል ዕሉም ሉቃት። ክቱብ። ዓዳት። ታሪክ። ኣሳር ወብዕድ እሉ ሸብህ መጃላት ለልሀድግ ወፋትሽ ውራቅ አቅረበው፣፣ ገሌ ምነ’ ለቀርበ ውራቅ ወቀይ ፕሮፌሰር ኢኖሊትማን ዲብ መትቀዳም በሐስ ወዕሉም። ወታእሲሩ ዲብ እሊ አዜ ለሀለ አግማም ሸርሕ ዐለ፣፣  ልተላሌ

ህምቦብ (ሽዕር)
ህምቦብ ዓቢ ናይ ናባሪ መትሓላላፊ ኣምር ጽዋርቱ ፡ ገቢል ትግረ ታሪኹ ዎ ናባሪሁ ኣስክ ኣዘ እብ ህምቦብ እንደ ላኣታላልዩ ጻንሓ ፡ ታሪኽና ዲብ ዳፋትርማ ምንዲ ኢልትካታብ፡ ኣበዉና ዎ ኣብዕቦታትና ዎ እማትና ላናባሪ እብ ህምቦብ ዲብ ልሳኖም ዎ አልባቦም እንደ ዓቅራዉ እግል ዉላድ ዉላድ እንደ ላኣትሓላሉፉ ጻንሓምቶም ፡ እብ ህምቦብ ትግረ ኣመሮት ልትኣመሮ ላዓላዉ ዎ ላሃለዉ ሰብ ልግባኦ ዎ አንስ ብዙሓማ ምን ገብኦ፣ ሳአን ክታበት ዎ አካቦት ምን ብዞሕ ናባሪና ታሓራምና፡

ለዘት-ሕላይ .... ኤረትርየ ዳልየት’ታ

ሔልያይ እለ ሕላየት ምና ሰልፍ እግል ንዳል ሸዐብ ኤረትርያ ለሐለው ሔልየት እት ገብእ። ህቱ መሐመድ ዐብደለ ባዒሰ ልትበሀል፣ መርሑም መሐመድ ዐብደለ ባዒሳ ምና ሰልፍ እግል ሰውረት ኤረትርየ እግል ፍርስነት ወላዳ ወአከይ መዋዲት እስትዕማር። ክምሰልሁማ እግል ዓዳት ምና ሐልው ሔልየት ትግሬቱ፣ መርሑም መሐመድ ዐብደለ ባዒሳ እት ሰነት 2003 ቱ ለትረሐመ፣ሐቴ ምነ ሕላዩ ምን እንረኤ ህዬ እለ ለተሌታ ከለዘታ አዳውሮ።  ልታላሌ

“ሐሊብመ ው’ላዱ ሔሰዩ”

ትግራይት ሐቴ ምነ እት ኩረት እዲነ( Globe) ለነብር ምኑይ ተ፣ ህግየ ብሕታሁ ለልትሃጌ። ህታመ ርሐ ለቀድረት ህግያ ተ፣ ላኪን ምነ ቀዳምያም ውላድ ብክረ። ተሰምዶ (ስምነ እኪ) ለትብል ዘዐት ሰበት ኢረክበት። ይዐቤት፣ ወቀይለ ውላድ ብክር ምኑ እንዴ ኣዘምነ። ዮም ትግራይት ረቢ እንዴ ሀበየ። “ሐሊብመ ውላዱ ሔሰዩ” ክ’መ ልትበሀል። ውላድለ ትብጠር መጦር ስናተ- ሰኒ ትምለእ ሐረተ ሐቴ ስእነት ኢኮኒ -

ወኢልትቀየስ ፈርያተ ቃዝረት ተ ለዒነ - ወዲመ ምልእት ሸንጠተ ሓግለት ኢኮኒ ሄድጋይት - ገቢል ክሉ ዔማተ ንክደም ክልነ - ነአግምለ እግል ዳፍአት ህታተ ዔማት ህግያነ - ለገለድነ ሐደሰት ህታታ ሄድጋይት -  መጦር ስናት ለበጥረት ወእግል ተጠውር ህግያነ - ራየተ ለወቀለት -------    ሳልሕ ኢብራሂም ዩስፍ

ትብጠር መጦር ስናተ

-
ትብጠር መጦር ስናተ-

ሰኒ ትምለእ ሐረተ ሐቴ ስእነት ኢኮኒ -
ወኢልትቀየስ ፈርያተ ቃዝረት ተ ለዒነ -
ወዲመ ምልእት ሸንጠተ ሓግለት ኢኮኒ
ሄድጋይት - ገቢል ክሉ
ዔማተ ንክደም ክልነ -
ነአግምለ እግል ዳፍአት ህታተ ዔማት ህግያነ -
ለገለድነ ሐደሰት ህታታ ሄድጋይት -
መጦር ስናት ለበጥረት ወእግል ተጠውር ህግያነ -

 ራየተ ለወቀለት

ሳልሕ ኢብራሂም ዩስፍ