ሑርየት ለልትጸበር ኢጸብር 

     ------  መፍሁም እስትዕማር ወሐዞት ገባይል   --------

እት ዐበዪ ሚሳቅ መጅተመዕ  እዲነ ምነ ህለ አግደ ኑቃጥ ሐቴ ሕርየት ወድ-አዳም ተ፣ ወድ-አዳም ከም ዎሮት ነፈር። ከም መጅተመዕ ወክም ወጠን ሕርየት እግል ተሀሌ እግሉ ሐቅ ምን ሕቁቁ ቱ፣ ጀላብ እሊ ሐቅ እሊ ህዬ። ገባይል ለትፈናተ ድወል ሰኒ ቃሊ ዐውል ዳፍዕ ቱ፣ ሰልፍ እት ታሪኽ መትከምካም መጃምዕ ወአሰሶት ደገጊት ወድ-አዳምbናዬ ለልብሎ ምድር ወእቡ ለልትመረሕ ቀዋኒን ረስም ወእቡ ልትመለክ አንበተ፣ እሊ ህዬ እት ለትፈናተ ሰቃፋት ትጠወረ፣ እሊ ሰቃፋት እሊ ህዬ እግል ዝያድ አምር ወሓዚ ርዝቅ ብዕድ ገበይ ከስተ፣ እት ለትፈናተ ባካት እዲነ። ለመትነዛሙ ወውሕደቱ ትርድት ለዐለት ሸዐብ። እግለ እት ባካቱ ነብሮ ለዐለው እት ለሐክም ወለአስተዕምር እብ ቀዋኒኑ ከም ገይሶ ወዴ ነብረ፣ ወላመ ንዙም ገባይል ብዕድ ምኑ ለትደቀብ ቅወት ለበ ጀሀት መጽአቱ ምን ገብእ። እት ሐን ምልካ ተአትዩ ወተአስተዕምሩ፣

እሊ መዋዲት እሊ ምስል መትፈራር ቴውረት (explorers) ውላድ አሮባ እብ ዝያድ እንዴ ትነዘመ። ድወል አሮባ እግል ክሉ ምድር እዲነ ክም ሰብ ለአለቡ እንዴ ዐለበያሁ እግል ‘ንጠውሩ ወንሰቅፉ ቱ’ እበ ልብል መሰምስ አርዛቅ እግልልዝመተ “እስትዕማር” ክም ኤታን ስያሰት ጸብጠያሁ፣ እብሊ ህዬ። እት ክሉ ኢሰብኡ ለሐክመዩ ምድር ዓመተን ወእብ ፍንቲት እት አፍሪቃ ተጠውር ስያሰት ትካረመ። ሰቃፈት ሸዐብ ሐር አቅበለት ወእቅትሳድመ ዲበ ዲመ ለኢቀንጽ ምነ ለትመስል ደረጀት አክረረ፣ መስተዕምረት እት አፍሪቅያ መናበረት ሸዐብ ወተሽኪል መጅተመዕ እት ወግም ለኢተኣቴ ገበይ እበ ገባይል ወምድሩ ክም ንዋይ ትካፈለዉ፣ ሰብ ርዕዮ ከረም ለአከርሞ ዲቡ ለዐለው ምድር እት ምልክ ሐቴ ደውለት። ወለልሓጉ እቱ ህዬ እት ምልክ ብዕደት ደውለት እንዴ ገብአ ምኖም ሐያቶም ትካፈለት፣ እት ስብክ ወስግም ለነብር ሸዐብ ደዓም እብ ደሐኑ  ለሐድገዩ ድጌሁ። ዮም ዓመት ርኢሆም ለኢልአምር ጸዓዲ ማልካሙ ጸንሕው፣ እሊ መትፈንጣር ንዛም መንበሮ ገባይል ህዬ። ውላድ ዐድ ምድሮም ጋና ሰበት ወርሰዩ እት መዓጥን። ምድር ሐርስ ወርዕዮ። ዲብ ኖስኖሶም ክላፍ ወኢመስኩበት ትከለቀ እቶም፣ ሽንርብ ናይለ ክእና ለትመስል መናበረት ገባይል እት ወግም ለኢኣቴት ጃላብ መሳልሕ መስተዕምረት ለገብአት ክፍለ-ምድር። አስክ እለ ሃድል ዮም ኢትሰፈፈት፣ ዐዱ ዝምትት ዲብ እንተ ለሰክብ ወቀስን አለቡ፣ እት ሐን እስትዕማር ለዐለ ገበይል። ወላመ መቅደረቱ ድህርት ሑርየት ለልትጸበር ኢጸብር ተዐሌ ዲኢኮን። ክሉ ድድ ምልክ ውላድ ጋና ለትትቀደሩ ወደ፣ መቃወመት ድድ እስትዕማር እግል ረዪም ሰኖታት ተሀንድግ እንዴ ዐለት። እት ደንጎባ እት ሕርየት በጽሐት፣

እሊ ታሪኽ እሊ እግል ሸዐብ ኤረትርያመ ተምትሙ፣ ኤረትርየ ክም ክለን ሐዋተ ድወል አፍሪቅየ እሊ ናይ ዮም መካሪት ምድራ ወተሽኪል ከሪጠተ ፍገሪት ሕክም  እስትዕማርቱ፣ ተሽኪል ሕዱድ ሌጠ እንዴ ኢገብእ። ሸዐብ ኤረትርየ እት ሐን መግዘም መስተዕመረት ለትዐዘበዩ ሰኖታት ግድላ ወከህላት መራር።ጃላብ ሕርየትመ እት ሰዋልፉ ክም ለአቴ ገብአ፣ ምን ዘመን ቅዱም እት ለትፈናተ ባካት ናይ እለ ዮም ኤረትርየ እንብለ ለህሌነ ወጠን ለዐለ ሹም። ሼክ ወፋርስ እግል ዐቂብ ምድሩ ወሕርየት ሸዐቡ ዲመ ጽዋሩ ካሪ ኢኮን፣ መንገፎ ምድሩ ለትሀምሙ ገቢል እት ሐን ሜርሐቱ እንዴ ትከምከመ። ድድ ዌረት ልትጋደል ጸንሐ፣ ዲብ ቅብላትላ ምን ምድር ረዪም ለመጽእ ዌራይ ህዬ። ሸየም ምድር ኤረትርየ እንዴ ለአተሕዶ። ወሕድ እንዴ ሰዱ እት ጋብህዉ ጸንሐው፣ ምን ሳሕል ምድር ሰምሀር እንዴ ትከረ ለሰዴ። ወምን ረወሪት ከበሰ። እት ቀላቅል እንዴ ትከረ። ምስል ሐው ደገልል ለልትዓወን። ወምስል እንዴ ገአው። ምድሮም ምን ዐዱ ለልሐፍዞ እበ ገበይ ቀፍሮ ለዐለው ሸየም ወደገልል። ሰዐብ ኤረትርየ ምን ስኒን ቅዱም ጀላብ ሕርየት ምድሩ ለወደዩ ግድላ ለልአትፋቅድ ተየልል ቱ፣ እስትዕማር እግል አርደት ኤረትርየ። ምን ፖርቱጋል እት ወራታት ተዊር ምድር አፍሪቅየ። እት መደት ምልክ ዑስማንዪን እት ቱርኪ ወመስር። ወሐሬ ጥልያን እግል ሰኒ ረዪም ሰኖታት። እንግሊዝ ምን 2ይ ሐርብ እዲነ እት እዳረት ዐስከርየተ። ወእት ደንጎበ ህዬ አቶብየ እግል መራር መደት ከም ትሓወለያሀ ልትአመር፣ እሊ አውካድ እሊ ሸዐብ ኤረትርየ ጀላብ ሕርየቱ ዐውል ቃሊ እት ደፍዕ ሓለፈዩ፣ እት ሄራር ግድላሁ ህዬ ውሕደቱ አተረደ። ሽዑር ወጠንየቱ ወቀለ። ወጅንስየቱ ናይ ዲመ ሸክለ ክም ትጸብጥ ወደ፣ ለአስክ መደት ጥልያን ለዐለ ግድለ። ክል ሹም እብ እንክሩ ወድዩ ለዐላ ቱ፣

ምን መደት ጥልያን ወእንሰር ላኪን ሸዐብ ኤረትርየ እት ሐን ሐቴ እዳረት ተሐየበ ወሕዱዱ ኣመረ፣ ግድላሁ ድድ መስተዕምረትመ ሸክሉ እግል ለቀይር አንበተ፣ ምስል መትፈላል ሕክም ጥልያን እት 2ይ ሐርብ እዲነ ወምጸት ሕክም እንግሊዝ ለድድ ሕክም ውላድ ጋና ለሐሶሴ ለዐለ ሸዐብ ግድላሁ ንዙም ወሀደፉ ዋድሕ እት ገብእ መጸ፣ ሸዐብ ኤረትርየ ናይ ስያሰት ፈዛዐቱ እንዴ ትወቀለት እግል ሕክም እንግሊዝ እብ “ሐቅ-ምልክ ኖስ” ወሕርየት ወጠኑ እግል ልጣልቡ አንበተ፣ ለቀዳም እለ እብ መቃወመት ወኣቢ ሕክም ገብእ ለዐለ ግድለ። እትሊ ወክድ እሊ ንዙም ግድላ ስያሰት ዲቡ ሸንገለ፣ ደረሰ ወሸቃለ ወሕደቶም ወናይ ግድላ ንየቶም አከደው፣ ሜርሐት ድያናት ተናዚም ወሓዛብ ከወነው፣ ኤረትርየ ከም ክለን እት ሐን እስትዕማር ለዐለየ ስነነ ድወል ሕርየት ትትሀየበ። ሸዐብ ኤረትርየ ለናይ እዲነ ሚሳቅ ወማዳቱ ኢወጅቡ ማሚ? ለልብል ሰኣላት ሽከረት ግድላ ሐረካት ስያሰት ገብአ፣ ምናተ እስትዕማር ወሐዞት ገባይል ዕድዋን ሕድ ቶም፣ መስተዕምረት ለናይ ጃቀፎት አርዛቅ። ረዘቆት ዝሕረቶም ወአደቀቦት ናይ ስያሰት ወዐስከርየት መካስቦም እንዲኢኮን። አመት ሐዞት ሸዐብ ወናይ ሕርየት ንየቱ አለቦም፣ “መን ሕርየት ተአስትህሉ?” ለልብል ሰኣል በሊስ እግል ልርከብ ዐለ እግሉ፣ መስተዕመረት ሕርየት እግል ልማጡካ ገብአው ምን ገብእ። ሐቅ ወዋጅብ ቱ እንዴ ቤለው ኢወድወ፣ መሳልሖም ዶል ፈቅዶ ሌጣ ቶም ለልትወለቡከ፣ ሐቅ-ሕርየት ሸዐብ ኤረትርየ ህዬ። ድድ መሳልሖም እንዴ ገብአ ሰበት ትረአዮም። ቀድየት ለእት ሐን ሕክም ጥልያን ዐለየ ሊብያ ወሶማል ለሳረው እቡ አግቡይ ምኑ እግል ቀድየት ኤረትርየ ፈንተወ ከኤረትርየ እት