موداينا

  Modaina

موقع إريتري يعرض مواضيع ذات الصلة إلى تاريخ وثقافةالتجرى

ሰልፍ ሃዳጊት  ናይ  ትግረ  ዲብ  ኢንተርነት

Eritrean website featuring resources relevant to Tigre history and culture

ገፅ ሰልፍታሪኽዓዳትድግምህድግአምስለትመዳይንሕላይእንግሊዚዐረቢጎማት

 

ወቀይ ኢኖ ሊትማን ወበደ ነፈዕ ወድ ዕትማን ። ኣደም ዐሊ
እግል ዮም አተላላይ ናይለ ቀደም እለ ቅድምት ለዐለት እግል ትግበእ ለትቀድር ወቀይ ኢኖ ሊትማን ወበደ ነፈዕ ወድ ዕትማን ለሸርሕ ገብእ እት ሀለ። መስኡልየት ሐንፈሎት ታሪኽ ነፈዕ እግል ንርፈዕ ዲብ እትሐሰብ። ቅራአት ለውቀት ወአምር ትግበእ እብል፣ ሉድዊን ሪቻርድ ኢኖ ሊትማን። እት ዮም 16 ሰፕተምበር 1875 እት ኦልደንበርግ ትወለደ፣ ኢኖ ሊትማን ባሕስ ሀገጊት ወኣዳብ ልተላለ


ታሪክ ትግራይት እት ክቱብ  - ህግየ እግል ትጠወር
ህግየ እግል ትጠወር ወምን ግም ዲብ ግም ዲብ ትትወረስ እግል ትንበር። ናቅሰተ ዲብ ተአምም ወጭዊታ ዲብ ተአረቴዕ ወተዐግል እግል ቲጊስ ገአት ምንገብእ እግል ትትከተብ በ፣ ክቱብ ለበ ሂጋ ህዬ ክምሰለ ቅርድ ትሩድ ወሕጡጥ ለበ ዕጨት እግል ልትወሰፍ ቀድር፣ ህግያነ ትግራይትመ ሐቴ ምነ ታሪክ ቅዱም ለበን ሀገጊ ዐድናታ፣ ትግራይት ምን ዘመን ቅዱም እግል ትትከተብ ክምሰል አምበተት ታሪክ ለሓኬ፣ እሊ ምን ሰነት 1860ታት ወሐር ለትከተበ አክትበት ትግራይት ሰኒ ሑድ ምንማቱ ለእተ ወቀት ለሀይ ለዐለት ህግያነ አው ከሊማትነእግል ነሕንፍል አተቅደሬነ፣
ልተላለ


መለዋሊት ፈን ወአዋልድ አንሳት      ዘህራ ዐሊ
ምድር አክልሕድ ሳዐት ዐስር ናይ ላሊ ዐለ፣ ሰኒ ትዕበት ዲብ ቤቼ በጽሐኮ፣ እገርዬ እንዴ ሐጸብኮ ወልባስ ስካብዬ እንዴ ቀየርኮ ምስካብዬ እግል እብጸሕ ዶል እቤ። አቡዬ ሞራ እንዴ ጸብጠ እንዴ ወትውት ጸንሔኒ፣ ሰኒ ድንግጽት ዲብ አነ ይበ ሚ ጀሬት ዲብከ? ለጀሬት እቼ ቃውይተ ህሌኪ? ክሉ እብ ሰበብኪቱ፣ ዐየብኪነ ተዐየቢ፣ አነ ዲብ እለ ዐድ ስኒ ስሙይ ወበዐል ገጽ ክምሰል አነ ክሉ ለአምረኒ፣ ድጌ እብ ተማሙ ለፈርሀኒ ወፈቴኒ እንቲ ከአፎ ረሼ ትካይዲ፣ ኢቀባዬ አነ ረአስከ ኢካየድኮ ይባዬ፣ ሚ ወዴኮ? ካልጠት ምንዲ ህለኮ አስእለኒ፣ ሳምሐኒ አነ ዝንብከ እግል ልርድአኒ ይሐዜ እቤሉ ሸንከቱ እንዴ ቀረብኮ፣nአመት እንዴ አለብዬ ክል-ክልኤ ሞረ ከረ ዲብዬ፣ 
ልተላለ


ጀበነት እት ምጅተመዕነ

ቡን እብ ለተፈናተ አግቡይ ትትሰቴ፣ ሰሩ ዘንጀቢል እንዴ ወደ ዲበ፣ ሰሩ እብ ፈር-ፈር ወሰሩመ ሕበር ዘንጀቢል ወ ፈር-ፈር እንዴ ወደ ዲበ ሰትየ።ሰሩ እግል ህጅክ መሕበር ለአብዝሕ እተ ፈቴ ወሰሩ አምበል መሓውላይ በኑ ልትገንገአ፣ ከእብሊ ቡን እት አግቡይ ስታያመ ሰኒ ምን አድሐድ ትትፈንቴ። ኦሮት ነፈር ሰኒ ዋልፍ ክምቱ ለልትአመር ፍጃኑ እት ጂቡ እንዴ ወደዩ ገይስ እቡ፣ ቡን ናይ ብዝሓምመ ሳደፈቱ ምንገብእ እት መናሰባት ጀበነቱ በኑ ወድወ እሉ፣እሊ ህዬ ወለፍ ናይ ቡን ዐቢ እህትማም ሰበት ልትሀየብቱ፣    ልተላለ


አዳናስ። ስሬዕ ወዋርዖት ....   ኣድም ዐሊ
ሕምግሌለ። መስከብ ጀዲድ ቱ፣ ንዋይ እንዴ ገዕዘ ላሊ ሰልፉ ለለአትዩ አው እንዴ ነክሰ ለለዐይሩ ቱ፣ መስከብ ሐዲስ (ሕምግሌለ) ዶል ለዐይሮ። ሰልፍ በሪህ ከሩ፣ በርሆም ከም ከረው። ከራመት ሕለቦ ልትበሀል፣ ከራመት ከም ተሐለበት። ጋሻይ ምን ሀለ እግሉ ትትሀየብ፣ ጋሻይ ሐቆ ኢሀለ። 
ልተላለ


   ክታብ ሜራስ ወኬትበቱ   -  አብ-አለእ ሕመዳይ

ለበዝሕ ዲብ ክታብ ሜራስ ለህለ ምን ዓዳት። አድጋማት። አምሳላት ወመናበረት ክምሰልሁመ ዲብለ ቆሚያት ለህለ ለመድ ሰበት ብዲቡ፣ እሊ ህዬ ለስዕ ቆውምየት ኤረትርየ ዲብ ሕድ ሐባሊኮ ክምተን ለርኤነ፣ እሊ ሐባሊኮ ለገብአ እቡ ረኤነ ምን ገብእ። ቀደም ብዙሕ ስኒን ሰሩ ቀባይል ምን አካን ዲብ አካን እት ልትገዐዝ ዓዳቱ ሀይብ ወዓዳት ብዕዳም ነስእ ዐለ፣ ወሰሩ እት ረአስ እሊመ ምን ቆምያቱ እንዴ ፈግረ ልባስ ቆምያት ብዕዳት ለብስ ወዲብ ብዕድ ቆምያት ልትሓበር ነብረ፣ ልተላለ

 

ሕላይ ሰብ-በዲር ዔማት ክታብ ሐይለት ትግራይት
ዝያድ 700 ሕላየት እብ ለትፈናተው ሔልየት ምነ ትፈናተ ገባይሎታት እብ ሰበት ለትፈናተ ተጋቢብ ለተሐለ ህለ፣ ከእሊ ሐይለት እሊ ናይ ዮም ወማሌ እንዴ ኢገብእ ቀደም አምኣት ስኒን ለተሐለ ዝሕረት ትግራይት ቱ፣ ለትከተበት ኢትመይት ክምሰለ ልትበሀል ህዬ። ዲብ ሰነት 1913 ምን ትከተበ አስክ እለ ጸንሐ    
ልተላለ


ፍንጌ መጥሐን ወወለተ! ኣደም ዐሊ
እት ዓሲመት አልማንየ በርሊን ጃምዐት ፍሬይ በርሊን። ምን ዮም 1- 4 ኣፕሪል 2009 እግል ዝክረት ወሕሽመት ኢኖሊትማን ወዕለ ገብአ፣ እትሊ ወዕላ ምን ኩለን ፕሮፌሰር ኢኖሊትማን ሸቄ ዲበን ለዐለ ዐዶታት ምግባይ ምፍጋር ጸሓይ። አፍሪቃ። ወአሮበ ለመጸው ሕሱራም እግል ዕሉም ሉቃት። ክቱብ። ዓዳት። ታሪክ። ኣሳር ወብዕድ እሉ ሸብህ መጃላት ለልሀድግ ወፋትሽ ውራቅ አቅረበው፣፣ ገሌ ምነ ለቀርበ ውራቅ ወቀይ ፕሮፌሰር ኢኖሊትማን ዲብ መትቀዳም በሐስ ወዕሉም። ወታእሲሩ ዲብ እሊ አዜ ለሀለ አግማም ሸርሕ ዐለ፣፣   
ልተላለ


ዓዳትነ ሕሽመትነ

ዓዳትነ  ዕላመትነ።  ሰርጎነ።  ሕሽመትነ  ወአሳስ  ሀለዮትነ ክም ቱ ኩሉ ለልአምረ ሐቂቀት ተ፣ ምናተ ዓዳትነ እሊ ወሎሂ እንዴ እንቤ እግል ንሽርሑ ሰኒ ክቡድ ቱ፣ ላኪን ክል ዶል ፍጭል እንዴ አበልነ። ብሽሬተት ምን ዓዳትነ ወስ እንብል እንገብእ፣ ከአናመ ዮም እብ ሰበት በርጅ (ወረዴ) ሑዳይ እግል ኢበል እኩም ቱ፣ በርጅ  እት  ክል መናሰበት  ፈረሕ  ለልትበረጅ ጅንስ ትልህያ  ቱ፣  እለ  ትልህየ  እለ  ሰብ  ሌጠ  ልተልሀወ፣ እማት ወሐዋት ለዐልለ እሎም ወለዐፍያሆም፣ እምበል እሊመ በርጅ።    ልተላለ


ሙናድል መሐመድስዒድ ናውድ

ምን እምብትባተቱ ምን አጅል ወጠኑ ወሸዐቡ። እብ መትሰባል ዲብ ክሉ
መጃል ለከድመ። እብ ክሱስ ኤረትርየ ዲብለትፈናተ መሓፍል እብ ቀድየት ኤረትርየ ለተሃገ ወለትፈናተ
አክትበት ታሪክ ለከትበ። አስክ ወቅት እስትሽሃዱ እብ ፍክሩ ወአርወሐቱ ምን ክድመት ወጠኑ ሴመ ለኢጠምዐ አብ ሰውረት ወንዳል ቱ፣-
ልተላለ


 

ለዲብ ሄለል ሰፕተምበር ተሐነነት ሕርየት ሸባብ !
 

ዓዳቱ ዎ ነባሪሁ ኢፈተ ዎ ኢሓሽም ጋና ኢፈትዩ